Instrukcja praktyki ciągłej dydaktycznej (studia pierwszego stopnia)

Instrukcja praktyki zawodowej II

(w odniesieniu do grupy zajęć D. Przygotowanie dydaktyczne dla nauczania pierwszego przedmiotu lub prowadzenia pierwszych zajęć) dla studentów/ek trzyletnich studiów licencjackich (pierwszego stopnia) odbywających praktykę zawodową ciągłą w szkole podstawowej na kierunkach ze specjalnością nauczycielską.

I. Informacje wstępne:

1. Zgodnie z przyjętym programem studiów, w oparciu o standard kształcenia przygotowujący do wykonywania zawodu nauczyciela oraz regulamin praktyk obowiązujący w Uczelni, student/ka zobowiązany/a jest do odbycia:
   a) warsztatów metodycznych w szkole (praktyki dydaktycznej śródrocznej) – w wymiarze 30 godzin (3 punktów ECTS);
   b) praktyki dydaktycznej ciągłej – w wymiarze 60 godzin (3 tygodnie, 3 punktów ECTS).
2. Praktyka śródroczna odbywa się w ciągu roku akademickiego jako element zajęć z dydaktyki przedmiotowej w semestrze 4 – w szkole podstawowej, przy udziale nauczyciela akademickiego, nauczyciela przedmiotu w szkole oraz grupy studentów/ek.
3. Praktyka ciągła realizowana jest po zakończeniu zajęć semestru 4 z wpisem zaliczenia w semestrze 5 – w szkole podstawowej w oparciu o uczelniane skierowanie na praktykę.
4. Podczas realizacji praktyki ciągłej studenta/kę obowiązuje 4-godzinny dzień pracy.
5. Praktyki stanowią integralną część procesu dydaktycznego i równorzędnie z innymi zajęciami objętymi planem studiów podlegają obowiązkowemu zaliczeniu.
6. Praktyki mogą odbywać się w szkołach podstawowych spełniających kryteria umożliwiające praktykantom/kom realizację wyszczególnionych poniżej efektów uczenia się. Powinny dysponować odpowiednim zapleczem lokalowym oraz pedagogiczno-dydaktycznym. Szkoły zapewniają praktykantom/kom dostęp do odpowiednio uposażonych pracowni przedmiotowych (pomoce dydaktyczne, w tym multimedia), a w przypadku praktyk śródrocznych pomieszczenia, w którym możliwe będzie przeanalizowanie hospitowanej czy prowadzonej przez studentów/ki lekcji.
7. Z ramienia szkoły praktykantami/kami opiekują się wyznaczeni przez dyrektora szkoły nauczyciele. Opiekunem może zostać nauczyciel w stopniu mianowanym, posiadający uprawnienia do nauczania danego przedmiotu.
8. Z ramienia Uczelni praktykantami/kami opiekują się wyznaczeni nauczyciele akademiccy.
9. Student/ka zobowiązany/a jest do wypełnienia obowiązków studenta/ki – praktykanta/ki wymienionych w Regulaminie praktyk zawodowych UJD.

II. Cele praktyki:

1. Zapoznanie się studenta/ki z organizacją pracy szkoły, warsztatem pracy nauczyciela, formami oraz metodami nauczania i wychowania.
2. Kształtowanie i rozwój umiejętności dydaktyczno-wychowawczych studenta/ki w bezpośrednim kontakcie z uczniami.
3. Weryfikacja przez studenta/kę własnych predyspozycji do wykonywania zawodu.

III. Efekty uczenia się zgodnie ze standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela:

1. W zakresie wiedzy absolwent/ka zna i rozumie:
   a) D.2/E.2.W1. zadania dydaktyczne realizowane przez szkołę lub placówkę systemu oświaty;
   b) D.2/E.2.W2. sposób funkcjonowania oraz organizację pracy dydaktycznej szkoły lub placówki systemu oświaty;
   c) D.2/E.2.W3. rodzaje dokumentacji działalności dydaktycznej prowadzonej w szkole lub placówce systemu oświaty.
2. W zakresie umiejętności absolwent/ka potrafi:
   a) D.2/E.2.U1. wyciągnąć wnioski z obserwacji pracy dydaktycznej nauczyciela, jego interakcji z uczniami oraz sposobu planowania i przeprowadzania zajęć dydaktycznych; aktywnie obserwować stosowane przez nauczyciela metody i formy pracy oraz wykorzystywane pomoce dydaktyczne, a także sposoby oceniania uczniów oraz zadawania i sprawdzania pracy domowej;
   b) D.2/E.2.U2. zaplanować i przeprowadzić pod nadzorem opiekuna praktyk zawodowych serię lekcji lub zajęć;
   c) D.2/E.2.U3. analizować, przy pomocy opiekuna praktyk zawodowych oraz nauczycieli akademickich prowadzących zajęcia w zakresie przygotowania psychologiczno-pedagogicznego, sytuacje i zdarzenia pedagogiczne zaobserwowane lub doświadczone w czasie praktyk.
3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent/ka jest gotów/owa do:
   a) D.2/E.2.K1. skutecznego współdziałania z opiekunem praktyk zawodowych i nauczycielami w celu poszerzania swojej wiedzy dydaktycznej oraz rozwijania umiejętności wychowawczych.

IV. Szczegółowe zadania realizowane przez studenta/kę podczas praktyk:

1. Zapoznanie się z:
   a) instrukcją praktyk;
   b) zadaniami i obowiązkami związanymi z praktyką;
   c) statutem szkoły, w której odbywa się praktyka;
   d) sposobem funkcjonowania oraz organizacją pracy szkoły lub placówki dydaktycznej;
   e) pracą nauczyciela przedmiotu;
   f) wewnątrzszkolnymi zasadami oceniania;
   g) zasadami prowadzenia podstawowej dokumentacji związanej z procesem dydaktycznym.
2. Obserwacja (w miarę możliwości) pracy zespołu wychowawców klas, samorządu uczniowskiego.
3. Obserwacja zajęć przedmiotowych.
4. Uczestnictwo w pozalekcyjnych działaniach opiekuńczo-wychowawczych nauczycieli, w tym dyżurach na przerwach międzylekcyjnych.
5. Uczestnictwo w zajęciach pozalekcyjnych i pozaszkolnych.
6. Prowadzenie zajęć z wykorzystaniem dostępnej infrastruktury pracowni przedmiotowej oraz zasobów biblioteki szkolnej; analiza przebiegu zajęć.
7. Praca indywidualna z uczniami (diagnozowanie zdolności i potrzeb, projektowanie i realizowanie zajęć z wybranym uczniem lub grupą uczniów).
8. Udział w spotkaniach zespołu przedmiotowego (w miarę możliwości).
9. Podsumowanie praktyk przy udziale nauczyciela-opiekuna praktyki, nauczycieli akademickich odpowiedzialnych za przygotowanie nauczycielskie studentów.

V. Organizacja praktyk:

1. Student/ka odbywa praktykę na podstawie umowy o organizację praktyk ciągłych zawartą pomiędzy Uczelnią a placówką.
2. Absencję podczas trwania praktyki student/ka usprawiedliwia zwolnieniem lekarskim lub dokumentem urzędowym przedstawionym dyrektorowi szkoły oraz opiekunowi praktyki z ramienia Uczelni. Opuszczone dni powinny być odrobione w uzgodnieniu z opiekunem praktyk zarówno z ramienia szkoły jak i Uczelni.
3. Nieusprawiedliwiona nieobecność powoduje niezaliczenie praktyki.

VI. Przebieg praktyk:

1. W ramach praktyki śródrocznej student/ka:
   a) obserwuje przedmiotowe lekcje nauczycieli i wyciąga wnioski z obserwacji;
   b) samodzielnie przygotowuje, przeprowadza i ewaluuje przynajmniej jedną lekcję przedmiotową;
   c) obserwuje lekcje pozostałych studentów z grupy, bierze udział w ewaluacji tych lekcji.
2. W ramach praktyki ciągłej student/ka (podane liczby godzin przeznaczone na realizację poszczególnych zadań programowych praktyki są orientacyjne i mogą ulec zmianie w zależności od możliwości organizacyjnych szkoły, w której realizowana jest praktyka):
   a) prowadzi 20 lekcji; zaleca się, aby lekcje były zróżnicowane pod względem treści nauczania, jak i pod względem metodycznym (różne typy lekcji, metody, formy, techniki itp.); student/ka powinien/na prowadzić zajęcia zarówno z uczniami młodszymi (klasy IV-VI), jak i starszymi (kl. VII-VIII), w sytuacji gdy jego przedmiot jest nauczany w tych klasach; wskazane jest przeprowadzenie lekcji poświęconych poprawie prac klasowych i domowych, które student/ka samodzielnie zadał/a, sprawdził/a, ocenił/a i przygotował/a informację zwrotną dla ucznia;
   b) obserwuje 20 godzin lekcji przedmiotu i godzin wychowawczych nauczyciela-opiekuna praktyk, innych nauczycieli, a także – w miarę możliwości– innych praktykantów i wyciąga wnioski z obserwacji;
   c) poświęca 10 godzin na asystowanie nauczycielowi, prowadząc zajęcia spersonalizowane z jednym, wskazanym przez nauczyciela uczniem z uwzględnieniem zasad edukacji włączającej (w tym: obserwuje jego aktywność, diagnozuje problemy, potrzeby i zdolności, projektuje indywidualne działania, prowadzi kilka zajęć, ewaluuje je) lub z grupą uczniów, np. w ramach kół zainteresowań lub realizacji szkolnych projektów edukacyjnych;
   d) pozostałe 10 godzin przeznacza na:
   - ustalenie planu praktyki z opiekunem,
   - aktywne uczestniczenie w życiu szkoły: dyżury, wycieczki, zespoły przedmiotowe i zadaniowe (w miarę możliwości), różne formy współpracy szkoły ze środowiskiem lokalnym, apele, zajęcia pozalekcyjne, imprezy szkolne, spotkania samorządu uczniowskiego,
   - analizę sytuacji i zdarzeń pedagogicznych zaobserwowanych lub doświadczonych w czasie praktyk zawodowych (pod kierunkiem opiekuna praktyk, psychologa i pedagoga szkolnego oraz nauczycieli akademickich prowadzących zajęcia w zakresie przygotowania psychologiczno-pedagogicznego – podczas konsultacji na Uczelni),
   - zapoznanie się z treściami nauczania w okresie objętym praktyką (planem dydaktycznym), z dziennikiem lekcyjnym, z zeszytami uczniów, podręcznikami, przewodnikami, wyposażeniem pracowni, zasobami i organizacją pracy biblioteki szkolnej,
   - omawianie lekcji obserwowanych, przygotowanych i przeprowadzonych.

VII. Zadania opiekuna praktyk wyznaczonego przez szkołę:

1. Zadania opiekuna wynikają z zadań szczegółowych realizowanych przez studenta/kę w czasie praktyki. W szczególności odnoszą się do:
   - zapoznania studenta/ki ze specyfiką i zadaniami szkoły, w tym obowiązującymi w szkole dokumentami, realizowanymi programami, wewnątrzszkolnym systemem oceniania itp.
   - opieki w wymiarze dydaktycznym (przygotowanie do hospitacji i prowadzenia zajęć)
   - włączenia studenta/ki (w miarę możliwości) do pracy zespołu przedmiotowego, zajęć pozalekcyjnych czy współpracy z samorządem uczniowskim
   - włączenia studenta/ki do pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi
   - koordynowania samodzielnej pracy studenta/ki
   - zaliczenia praktyki (uzupełnienie „Karty oceny praktyki dydaktycznej ”, sprawdzenie dziennika praktyk)

VIII. Zaliczenie praktyki:

1. Zaliczenia praktyki dokonuje opiekun praktyk z ramienia Uczelni na podstawie zrealizowanych efektów uczenia się, pozytywnej oceny praktyki oraz dokumentacji praktyki:
   a) druku "Oceny praktyki dydaktycznej”, wypełnionego przez opiekuna z ramienia szkoły wraz z jego opinią na temat praktykantki/praktykanta. Druk zawiera zadania realizowane przez studenta/kę w czasie praktyki, wynikające z efektów uczenia się (por. pkt III).
   b) dziennika praktyki poświadczonego przez szkołę;
   c) konspektów lekcji;
   d) notatek z hospitowanych lekcji (do wglądu);
   e) pisemnego sprawozdania studenta/ki z praktyki zawierającego własne refleksje na temat:
   - analizowanej w trakcie praktyki dokumentacji placówki,
   - hospitowanych zajęć programowych i/lub pozaprogramowych,
   - przeprowadzonych przez siebie zajęć,
   - obserwowanej w czasie trwania praktyki grupy rówieśniczej (klasy szkolnej),
   - spostrzeżeń związanych z wykonanymi podczas praktyki zadaniami.
2. Pełną dokumentację z przebiegu praktyki należy przedstawić opiekunowi praktyki z ramienia Uczelni w ciągu tygodnia od zakończenia praktyki. Studenci/tki studiów niestacjonarnych składają wymagane dokumenty na najbliższym zjeździe po zakończonej praktyce.

IX. Dokumentacja praktyki dydaktycznej:

1. Instrukcja przebiegu praktyk obowiązująca studentów/ki i nauczycieli będących opiekunami praktyk.
2. Dziennik praktyk.
3. Druk "Oceny praktyki dydaktycznej”, wypełniony przez opiekuna z ramienia szkoły. Na tej podstawie koordynator z ramienia Uczelni wpisuje zaliczenie. Dokumenty w/w są przekazywane później do teczki osobowej studenta.
4. Sprawozdanie z przebiegu praktyki oraz „Druk zaliczenia praktyki ciągłej”, przygotowane przez opiekuna z ramienia Uczelni na podstawie druku "Oceny praktyki dydaktycznej”, sprawozdania studenta/ki oraz dziennika praktyk.

X. Uwagi dodatkowe:

1. Dyrektor szkoły zapewnia warunki realizacji praktyki, które umożliwią praktykantom/kom pełne wykonanie zadań.
2. W czasie trwania praktyki studenci/tki są zobowiązani/e do przestrzegania dyscypliny i regulaminu pracy obowiązującego w szkole.
3. Konspekt lekcji w formie pisemnej powinien być przedstawiony szkolnemu opiekunowi praktyki do zatwierdzenia nie później niż w przeddzień prowadzonej lekcji. Zatwierdzenie konspektu jest równoznaczne z dopuszczeniem praktykanta/ki do prowadzenia lekcji.