Od Starej do Nowej Częstochowy

W czwartek, 26 marca 2026 roku, odbyło się wydarzenie zorganizowane przez Studencko-Doktoranckie Koło Naukowe Historyków UJD, poświęcone 200. rocznicy połączenia Starej i Nowej Częstochowy. Gościem spotkania był dr Juliusz Sętowski – kierownik Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy przy Muzeum Częstochowskim oraz inicjator projektu.

Pierwsza część wykładu przybrała formę interaktywnej analizy dawnych map i planów Częstochowy z XIX i XX wieku. Studenci, wspólnie z prelegentem, starali się datować plany na podstawie kluczowych zmian w topografii infrastruktury.

Nie zabrakło również dywagacji historycznych. Dr Sętowski omówił alternatywny scenariusz rozwoju miasta. Co by było, gdyby nie doszło do fuzji? Z analizy wynika, że Nowa Częstochowa wraz z Częstochówką prawdopodobnie rozwijałaby się wokół Jasnej Góry, podczas gdy Stara Częstochowa przejęłaby funkcje potężnego ośrodka przemysłowego, który w rzeczywistości zaczął prężnie rosnąć w latach 70., 80. i 90. XIX wieku.

Prowadzący przypomniał o kulisach połączenia. Rozmowy z 1818 roku były niezwykle trudne, a władze Nowej Częstochowy stawiały Starej twarde warunki. Prelegent opowiedział m.in. o spalonym w 1807 roku dawnym ratuszu, którego ruiny rozebrano ostatecznie w 1813 r. oraz o naciskach ówczesnego architekta wojewódzkiego na likwidację cmentarza. Obiekt zamknięto w 1823 roku i przeniesiono w okolice starej ulicy Ogrodowej, jednak z powodu błyskawicznego rozwoju przemysłu stary cmentarz szybko znalazł się w dzielnicy przemysłowej a już w 1882 roku konieczne było utworzenie kolejnego cmentarza.

Dr Sętowski zwrócił uwagę na rosyjską mapę z 1878 roku, na której ulica Jasnogórska widnieje jako prosta, gdzie w rzeczywistości wyprostowano ją dopiero w 1913 roku.

Drugą część wykładu stanowiła interaktywna podróż po dawnej Częstochowie. Słuchacze odwiedzili m.in. stary Hotel Polonia, dawną Konduktorownię oraz nieistniejącą już Synagogę, w miejscu której dziś stoi budynek Filharmonii Częstochowskiej.

Wydarzenie zakończyło się miłym akcentem. W dowód uznania za merytoryczne spotkanie członkowie Studencko-Doktoranckiego Koła Naukowego Historyków UJD wręczyli dr. Juliuszowi Sętowskiemu oficjalne podziękowanie, pod którym własnoręcznie podpisali się wszyscy obecni w sali studenci i doktoranci.

Oprac. Kurier Długosza/ KM
Fot. Kurier Długosza/ JS, KM